Het thema dit jaar is ‘Vrijheid geef je door’. Stichting Arjati onderschrijft dit thema en zal dit jaar met de jongerengroep van Arjati een bloemstuk leggen.

De website van Stichting 4 mei Breda omschrijft het herdenken als volgt:

Tijdens de plechtigheid op 4 mei herdenken we

- alle burgers en militairen

die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld sinds het uitbreken van de 2e Wereldoorlog en bij vredesmissies zijn omgekomen.

De dodenherdenking vindt plaats in het Valkenberg bij het monument ‘de Vlucht’ en begint om 19.30 uur. Voor informatie over het programma verwijzen wij u graag naar de website van de Stichting.

Als donateur van het Indisch Platform ondersteunen wij het IP met het verspreiden van deze nieuwsbrief.

Mededelingen vanuit de aangesloten organisaties

Stichting Nederlands Indisch Cultureel Centrum

Het NICC binnenkort waarschijnlijk een officiële locatie zal krijgen in Den Haag waar een Indische woongroep zal worden opgezet. Inmiddels zijn er voorbereidende gesprekken gaande met diverse partijen.

LV-INOG

Men wil zich vooral gaan richten op de cultuur- en de geschiedenisoverdracht naar de tweede generatie. Dit wordt gedaan in samenwerking met de Stichting Gastdocenten.

Stichting Mata Hari

Aangezien er voor de Masuk Sadja die door Pelita (afdeling Groningen) wordt georganiseerd geen subsidie meer beschikbaar is heeft de Stichting Mata Hari zich bereid verklaard om de groep op te vangen. Iedereen is welkom, maar zodra men binnen is wordt men geacht een Matahariaan te zijn. De maatschappelijk werker van Pelita (Theo Boite) blijft ondersteuning  geven bij uitvoering van de wetten voor oorlogsgetroffenen voor de aanvragers hiervan.

Stichting Halin

Na het overlijden van twee bestuursleden de Stichting Halin zijn nieuwe bestuursleden    aangetrokken. Geprobeerd wordt om de Stichting Halin wat beter te structureren. Zo wordt aan degenen die nu steun ontvangen om een Attestatie da Vita gevraagd. In februari zal weer een bezoek gebracht worden aan Jakarta. Op dit moment ontvangen 759 personen een uitkering, maar er is weer een toename van aanvragen voor uitkeringen geconstateerd. De uitgaven op zich vallen mee, maar deze zijn uiteraard wel afhankelijk van wat de mensen zelf melden en aanvragen, zoals voor medische kosten.

Stichting Verfilming Japanse Bezetting 1942-45

Deze stichting is bezig om fondsen te werven voor de documentaire over de buitenkampers.  Men hoopt voldoende middelen te verkrijgen om ook in Indonesië opnamen te kunnen maken.

Stichting Jongenskampen “Bangkong-Gedungjati”

De organisatie heeft besloten om zeker nog tot 2015 door te gaan.  Jaarlijks zal er nu maar één reünie worden gehouden voor de 400 leden die deze organisatie nog heeft. Ook het blad de “Bangkonger” komt nog steeds uit.

St. Gastdocenten

De Stichting Gastdocenten wil graag een project starten om de tweede generatie op te leiden om gastlessen te geven op scholen.

Stichting Budi Santoso 1995

De Stichting wil doorgaan met het organiseren van de jaarlijkse herdenking op 15 augustus, maar stopt met het organiseren van de sociale bijeenkomsten. De jongeren spreekt ‘Tempo Doeloe’ niet meer zo aan, maar zij komen wel graag bij elkaar.

Stichting Japanse Ereschulden.

Tijdens de 205de demonstratie van JES werd in de petitie aan de Eerste Minister van Japan aandacht gevraagd voor de 1.000ste demonstratie van de Grandma’s (Koreaanse Comfort Women).

Daarnaast is de Stichting bezig om  bezig om een ‘monumentuitgave’ te realiseren. Het betreft de namen van hen die als KNIL-militair, verzetsman/vrouw of lid van de Koopvaardij in Indië of anderszins onder Nederlandse vlag zijn omgekomen. In de Erelijst die eigendom is van de Tweede Kamer en werd geschonken door Koningin  Juliana zijn naar schatting 6.000 namen niet opgenomen. De Tweede Kamer heeft gevraagd aan het NIOD om de lijst te beheren, maar gebleken is dat het NIOD daar geen tijd/geld voor heeft.

Ouderenzorg

Door de bezuinigingen wordt er steeds meer gevraagd om mantelzorg en thuiszorg. Men komt moeilijker binnen in een zorginstelling, omdat de indicatienorm om hiervoor in aanmerking te komen hoger is gelegd. De dagverzorging loopt terug en is voor een deel afhankelijk van vrijwilligers, die bijvoorbeeld de mensen van en naar de dagverzorging brengen.

De ouderen moeten nu een beroep doen op de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. De gemeenten bepalen zelf waaraan zij geld willen besteden. Zo mag de gemeente zelf bepalen of zij er lantaarnpalen voor wil aanschaffen of er ouderen mee wil helpen. Hoewel het een algemeen probleem is is het ook voor het IP wel een punt van aandacht voor de ouderen uit Indië. Gebleken is dat men bij dementie verschijnselen vaak terug valt naar de taal van de jeugd, het Maleis. Dit betekent dat er verzorgers moeten zijn die deze taal spreken.

Politieke Contacten over materiële zaken

De delegatie van het Indisch Platform heeft gesproken met de fractievoorzitters van de VVD, de CDA en de PVV. Niet alle fractievoorzitters waren evengoed geïnformeerd door de woordvoerders over dit onderwerp. Het bleek erg nuttig te zijn om deze gesprekken te voeren, om zo meer duidelijkheid te krijgen over het tot stand komen van de beslissing om de motie Dijkstra, om een commissie van wijzen aan te stellen, af te wijzen.

De angst voor claims speelt een rol, hoewel de politici van de regeringspartijen wel gevoelig zijn voor de morele kant van de Indische Kwestie. Het Indisch Platform gaat door met besprekingen om met de Kamer een oplossing te vinden voor dit probleem.

Ambtelijke contacten over immateriële zaken

Voorzitter, vicevoorzitter en secretaris hebben gesproken met ambtenaren van VWS over immateriële problemen van de Indische Gemeenschap.

Aan de orde kwamen de volgende onderwerpen.

Onderwijs

Het onderwijs over Nederlands Indië en de dekolonisatie is nog steeds ondermaats. In de jaren 2010 tot 2012 is de dekolonisatie en de koude oorlog aan de orde. Het gaat hierbij dan wel over de dekolonisatie van Vietnam. Indië  wordt totaal niet genoemd. De officiële examencommissie bepaalt het thema bij het geschiedenisonderwijs. Een onderwijsproject zou kunnen zijn om een dag te organiseren voor docenten geschiedenis waarbij informatie wordt gegeven met daarbij behorend materiaal.

Nationaal Comité 4 en 5 mei

De stem van de Indische Gemeenschap wordt te weinig gehoord vanuit het Nationaal Comité  dat naar onze mening erg eurocentrisch denkt. Het IP probeert een mogelijkheid te vinden om hier iets aan te doen.

Indisch Herinneringscentrum Bronbeek

In het convenant tussen de Ministeries van VWS en Defensie was afgesproken dat het IHCB mocht beschikken over de gehele boerderij op het landgoed Bronbeek. Nu heeft men slechts de bovenverdieping, omdat er nog allerlei voertuigen staan opgeslagen die van Defensie zijn. Het IHCB heeft geen museale functie, maar er is natuurlijk wel werkruimte en opslagruimte nodig.  Het IHCB zou mogelijk wel een rol kunnen spelen bij het verwijzen naar de plaats waar men met het museale materiaal naar toe kan gaan.

De Vlaginstructie

De vlaginstructie die dateert van 1999, wordt door de gemeenten slecht nageleefd, hoewel deze datum een nationale herdenkingsdag is. Door het Nationaal Comité is een onderzoek gedaan naar het uitvoeren van de vlaginstructie bij een 100-tal gemeenten. Het blijkt dat de vlaginstructie op 15 augustus niet goed wordt nageleefd, zeker in vergelijking tot die van 4 en 5 mei. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken zal naar alle gemeenten een brief sturen om hen op de vlaginstructie voor 15 augustus te wijzen.

Financiën

De begroting opgesteld door de penningmeester wordt goedgekeurd. De organisaties dragen ieder € 100 per jaar bij. Verder is het zaak nu er geen subsidie meer wordt gegeven om zoveel mogelijk donateurs te werven om de administratiekosten te dekken. Alles wordt gedaan door vrijwilligers die hiervoor slechts onkostenvergoeding ontvangen.

Beeldvorming IP

De Indische Gemeenschap heeft weinig informatie over wat het IP doet en hoe het functioneert. Statutair behartigt het IP de belangen en is behulpzaam bij het faciliteren van lopende zaken, maar onderneemt zelf geen acties.

Tot nu toe is nagelaten om deze doelstelling van het IP duidelijker zichtbaar te maken. Zo haken soms organisaties af en dat is spijtig, maar men heeft zelf verzuimd om haar inbreng te geven. Het IP stelt zich veel breder op dan alleen de back pay en de oorlogsschade. Het is denkbaar dat er een delegatiegroep van het IP wordt samengesteld   die zich bezig houdt met herdenkingen, Indische cultuur of met onderwijs.

Public relations/Mediacontacten.

Nog steeds is het moeilijk om de aandacht te trekken van de media. In de regionale bladen worden wel artikelen geplaatst. Deze worden wel erg vaak gelezen.

Naar aanleiding van de Rawagede zaak is een persbericht uitgegaan. Helaas zijn de media daarop niet ingegaan.

Wat betreft de publicaties in de kranten blijkt dat de journalist wel over een item kan schrijven maar de hoofdredacteur beslist of een artikel wordt geplaatst.

Overige zalen die aandacht hebben van het IP

-         De herdenking in Roermond is niet van de grond gekomen, omdat er gebrek is aan menskracht. Alle faciliteiten zijn aanwezig, maar er moeten wel een paar vrijwilligers bereid zijn om het een en ander voor te bereiden. De herdenking werd voorheen gehouden op de eerste zondag na 15 augustus. Nu wordt samen met de veteranen de burgerslachtoffers uit de bersiap herdacht. Mevrouw Verbeet, voorzitter van de Tweede Kamer legt haar krans bij het burgermonument.

-         Een aantal musea wordt met sluiting bedreigd. (Nusantara en het KIT). Nusantara valt onder de subsidie van de gemeente Delft. Het is zaak goed op te letten wat er met de collectie zal gebeuren. Wordt deze opgeslagen of overgedragen bijvoorbeeld aan het museum van Leiden of het Wereldmuseum in Rotterdam?

-         Het stripboek de “Terugkeer” was er een uit een serie van drie. De eerste hadden betrekking op Anne Frank. Het is nu gebleken dat het alleen naar de openbare scholen is gestuurd, maar veelal zijn ze blijven liggen. Beter was geweest om er extra aandacht voor te vragen. Het boek had ook naar de basisscholen gestuurd kunnen worden. Het is onbekend of de stripboeken een plaats hebben gekregen in de schoolbibliotheken. Door persoonlijk de leraren te benaderen om dit onderwerp als les materiaal te gebruiken blijkt dat het toch een project is dat aanslaat.

Anneriet de Pijper

Zo begon een bericht van het NOS journaal van zondag 4 maart na de laatste opvoering van deze solovoorstelling.

Jan van Vleuten
Diederik waarschuwt de zaal al in zijn eerste minuten op het podium: “Ik ga twee uur lang vertellen over maar één man: oudoom Jan van Vleuten. Het wordt geen show vol dijenkletsers, maar ik beloof jullie dat het een prachtig verhaal is en écht de moeite waard.” In 1906 werd Jan geboren in Nederlands-Indië. In 1914 ging de familie met verlof naar Nederland, waarna Jan achterbleef in dit land, zodat hij gedegen onderwijs zou kunnen genieten. In 1930 begon het toch weer te kriebelen en keerde hij naar zijn geboorteland terug. Hier ontmoette hij de liefde van zijn leven: onderwijzeres Aukje van der Werff. Tijdens de oorlog kwamen zij in een Jappenkamp – de hel op aarde – terecht, wat zij overleefden. Ondanks hun fysieke toestand waren zij zielsgelukkig dat zij elkaar nog hadden. Ze keerden terug naar Nederland. Jaren later, na de dood van Aukje, begon Jan van Vleuten met het schrijven van zijn indrukwekkende levensverhaal. Uitkomst: een zevenhonderd pagina’s tellende bundel.

Aan de hand van deze bundel vertelt Diederik van Vleuten het verhaal.

Oom Jan geeft als verklaring voor zijn schrijven:  “Het is niet dat ik vind dat ik zelf zo belangrijk ben, ik vind gewoon dat ik in een belangrijke tijd hebt geleefd. Daarom heb ik mijn verhaal opgeschreven.” Veel mensen die die tijd hebben meegemaakt, zwijgen daarover. Door deze voorstelling heeft het verhaal een gezicht gekregen. Daar werd wat groots verricht is een prachtig eerbetoon aan een zeer dappere man: oudoom Jan van Vleuten.

Ik heb zeer genoten van de voorstelling en hoorde aan het eind ervan in het publiek allerlei reacties van herkenning en zag emoties op de gezichten. Een teken dat het goed was dat het verhaal verteld werd.

Inmiddels is er bekend dat Diederik van Vleuten in 2014 nogmaals een serie voorstellingen zal spelen omdat de belangstelling daarvoor zeer groots is.

Joke Hamann

Noot van de redactie:

Joke Hamann is zeer betrokken bij de Indische en de Molukse gemeenschap. Toen zij vertelde dat ze naar de voorstelling ging, vroeg ik haar om voor de website van Arjati een stukje te schrijven. Dit heeft ze gedaan, waarvoor onze hartelijke dank. Hebt u de voorstelling ook gezien en wilt u ook reageren, dan kunt u dit doen door hieronder uw reacties te plaatsen.

Wilt u ‘Een gevoelige snaar’ lezen, dan kunt u deze publicatie downloaden door op de foto te klikken.

Haar oproep gaat als volgt.

Verhalen over mijn (voor)ouders zijn door mij verbeeld in originele reis- en hutkoffers uit Nederlands-Indië.
Zo is de oude reiskoffer, die gebruikt is door mijn moeder op haar bootreis met haar familie vanuit Indië naar Nederland in 1950, bewerkt met antieke batikstoffen en nostalgische oude familiefoto’s tot een kunstwerk. De reiskoffer staat niet meer ergens onbeduidend weggestopt op zolder, maar wordt nu uitgestald als een soort klankkast van herinneringen aan het leven van mijn familie in Nederlands-Indië.

U kunt samen met mij, en eventueel uw kinderen of kleinkinderen, het object tot een waar kunstwerk maken met (kopieën van) uw eigen oude foto’s, brieven, postzegels, enveloppen, tekeningen, bijzondere formulieren, batikstoffen enz.  Uw oud-Indisch eigendom wordt een beeldend verhaal van nostalgische, verdrietige, gelukkige en/of anekdotische verhalen voor u, uw (klein) kinderen, familie en vrienden.  In opdracht uw koffer tot een bijzonder relikwie te maken is ook mogelijk. Kosten inclusief batik en kopie materiaal € 30,-
Vrijblijvende  informatie en aanmelding:  Shelly Lapré  Tel. 06-46166254

Een voorbeeld van één van haar koffers ziet u hieronder.

Dus, mocht u deze workshop willen volgen, geeft u zich dan op bij Shelly. De workshop wordt gehouden in Raffy, Bernard de Wildestraat 400 in Breda. Kunt u niet zo lang wachten, dan kunt u eerder terecht in Eindhoven bij het Regenboogfestival op 25 maart a.s.

Het programma kreeg de naam Waktu adalah burung / Tijd is een vogel. Onder deze noemer werden gedichten van Willy Rendra en Goenawan Mohamad voorgedragen in het Nederlands en Indonesisch door respectievelijk Jan Smeets en Ista Bagus Putranto.

Tijdens de voordracht werden de thema’s door beelden visueel gemaakt. Het bewust kleinschalig gehouden karakter van de voorstelling maakte de interactie tussen bewoners, vrijwilligers en artiesten intiem en bijzonder.

Momenten van herkenning en associaties werden na de voorstelling omgezet in een levendige sfeer van ontmoeting met een drankje en natuurlijk snoepen van sponcake en roti kukus. Bewoners voelden zich speciaal, de artiesten gewaardeerd en de vrijwilligers vonden het geweldig oftewel zoals een vrijwilliger zei:’Het was gewoon een cadeautje om hier te mogen zijn’.

Dank je wel Theater Lakon voor jullie belangeloze inzet en dank jullie wel vrijwilligers voor jullie enthousiasme. Tot de volgende keer.

Magda Wallenburg

Selamat pagi Holland,

Na ruim een week ben ik dan terug uit Surabaya in Kemang -Jakarta in het mooie huis van Peter & Margot Steenmeijer. (Peter is Directeur OGS Indonesia) Terug uit Surabaya, de geboortestad van mijn echtgenote, Lennie en van haar broer Frank!

Het was een enerverende, soms zeker een emotionele en vooral warme week! Niet alleen vanwege de temperatuur,maar vooral door de mensen. De pelgrims en eigenlijk alle anderen die ik heb mogen ontmoeten daar in Surabaya. Onder de pelgrims waren ook een broer(tje) en twee zus(jes) van Peter Steenmeijer. Het was heel bijzonder om hen daar te ontmoeten, en vooral om de familie verzameld te zien bij het graf van hun broer Hugo op het ereveld Kembang Kuning, echt indrukwekkend en aangrijpend.

De Commandant der Zeestrijdkrachten (Koninklijke Marine- KM), de vice-admiraal Mathieu Borsboom was op dienstreis in het verre oosten en heeft de reis zo ingedeeld dat hij zijn Indonesische counterparts op 1 & 2 maart in Surabaya kon ontmoeten – zo heeft dan ook zijn bezoek aan Indonesië gecombineerd met een bezoek aan  het ereveld Kembang Kuning op 2 maart jl.  Een mooi gebaar naar de pelgrims, alle aanwezigen en naar de Indische gemeenschap, zijn aanwezigheid werd heel erg op prijs gesteld!  Peter Steenmeijer was dus heel druk, want zo’n bezoek heeft heel wat voeten in de aarde.. het grote werk werd weliswaar gedaan door de NL Defensie-attaché in Jakarta, de kapitein ter zee Pieter Heijboer, geassisteerd door Fred Rambi. Maar het bezoek aan het ereveld Kembang Kuning is natuurlijk een zaak van de Oorlogsgravenstichting (OGS), dus van Peter Steenmeijer! Een van de dingen die geregeld / gecoördineerd moest worden was, waar en hoe de Indonesische delegatie van de Indonesische Marine, de ALRI (Ankatan Laut Republik Indonesia) zou gaan staan en welke commando’s zij gingen volgen.  In aanvang zou het een groep zijn van ca. 15 man personen,…fout, het werden 30! Maar op de dag zelf, 2 maart dus, kwam zo’n anderhalf uur voor aanvang van de plechtigheid een grote militaire bus, onder escorte, het ereveld op rijden met 56 man, om in marinetermen te blijven, aan boord…!!  Van het Nederlandse Korps Mariniers, waren drie Tamboer en Pijpers aanwezig, goed volk – prima boys, een genoegen om mee samen te werken!  Met hun sergeant, Herbert Blaak, heb ik samen de Indo marine naar rechts laten richten en heb ik de ceremonie met hen doorgesproken, mind you een uur voor aanvang..!  Met de hulp van een Indo kapitein, Yuli die wel redelijk Ingriss beheerste, heb 3(drie) keer de aankomst en eerbewijzen aan de Vice-admiraal geoefend bij 33C in mijn (drijfnatte) kostuum en als tempo doeloe commando’s staan geven op het ereveld Kembang Kuning…en dat terwijl de lucht al vol zat met ”geluid” van -tig omringende moskee’n!! >> Maar, alles kom reg, 10 minuten voor aankomst – de admiraal was gelukkig vertraagd in het verkeer – wist iedereen wat, hoe, wanneer en waar hij moest doen…het zag er gelikt uit, de aanwezigen waren onder de indruk en de militairen zo trots als Garuda’s..!

Peter Steenmeijer heeft de plechtigheid bij het Karel Doorman monument geleid en omdat ik in de afgelopen maanden van bijna alle mails in de voorbereidingsfase een CC kreeg van Peter  kon ik mij helemaal inleven in de plechtigheid zoals hij die voor ogen had – het liep gesmeerd, echt heel ”soepel” en het is een waardige bijeenkomst geworden die door iedereen  aanwezig ook zo is ervaren. Een kranslegging door de admiraal en daarna het strooien van bloemen bij de naamplaten van de slachtoffers van de slag in de Javazee en bij een aantal van de vele graven.

Na de plechtigheid natuurlijk meer dan genoeg lekker makan.  Natuurlijk best wat stress, maar gezellig en met een rugzak vol ervaring en een paar goede mensen om ons, hebben wij er met z’n allen voor kunnen zorgen dat de aanwezigen alleen maar mooie momenten en herinneringen aan deze dag over houden!  Veel dank aan Rudy da Costa (hoofd technische zaken OGS Jakarta) en John Leuwol, opzichter van het ereveld Kembang Kuning, terima kasih banyak!!

Een traan en zeker veel lach in het warme Surabaya, het was een eer dat ik erbij mocht zijn!

Salam uit regenachtig Kemang,

Walter & Lennie

Masje, wij danken je voor je inzet, je wijsheden en zeker niet te vergeten je  humor. Selamat jalan!

Voor het boek Vergeten Indië heeft de auteur Jack Botermans veel mensen uit Breda, die ook de foto’s hebben aangeleverd,  geïnterviewd. Toen Michael Westhoeve dit boek als kerstcadeau kreeg klom hij meteen in de pen om informatie uit het boek te koppelen aan foto’s die hij nog heeft van zijn ouders. Hij schreef o.a.

Ik was 8 jaar toen wij naar Nederland gingen. Mijn ouders zijn zelf geboren en getogen in Indië. Mijn vader, Leo Kommer Westhoeve is afgelopen 5 mei overleden (17-01-1920_05-05-2011) en van hem heb ik natuurlijk ook deze verhalen gehoord. Zijn vader heeft nl gewerkt voor de drinkwaterleiding in Indië en later voor de Staats Spoorwegen. Mijn moeder Beatrice Antoinette Solbrig komt  van Malang van de suikerrietplantage.(13-12-1919_02-02-1987).

Helaas kan ik het niet meer aan mijn vader vragen (5 mei 2011 overleden) maar bij de foto’s staat dat deze foto zijn gemaakt in de periode 1934-1937. De juiste datum is niet bekend maar uit de archieven heb ik gezien dat mijn vader met zijn ouders en zussen en broers voor komen op de passagierslijst van de van het m.s. ‘Marnix van
St. Aldegonde’, 6 Juni 1934 van Batavia naar Genua en 9 Juni van Sabang
vertrokken. Ik twijfel nu of de datum wel juist is omdat in het boek het
jaartal 1937 staat vermeld. Misschien hebben jullie wat aan deze foto’s mij
geeft het een goed gevoel om foto’s uit die tijd te digitaliseren omdat
het voor mij, net als in het boek, een goed Indo gevoel geeft

De foto’s van deze bootreis kunt u vinden in ons fotoalbum. Mocht u Michael meer kunnen vertellen over deze bootreis, stuurt u dan een mailtje aan m.wallenburg@arjati.nl. Wij zorgen dan dat dit bij hem terecht komt.

Op termijn zal Michael ons van nog meer foto’s voorzien. Hartelijk dank Michael voor deze vorm van overdracht.

Java Post doet mee met een geschiedenis online wedstrijd. Mocht u zijn site ook waardevol vinden voor de Nederlandse geschiedenis, dan vraagt hij u om op zijn site te stemmen. Zie quote hieronder van Bert Immerzeel:

Ik vraag daarom nogmaals uw stem, om te laten zien dat de geschiedenis van
Nederland veel meer is dan de geschiedenis van Nederland alléén. Gelet op het aantal aanmeldingen in deze wedstrijd van websites over Nederlands-Indië, lijkt er op dat de geschiedenis van Nederlands-Indië wordt vergeten. Dat mag natuurlijk niet gebeuren!

Dáárom graag uw stem:

http://www.geschiedenisonlineprijs.nl/?url=www.javapost.nl